Reklam
  • Reklam
Reklam
Ersoy Toptaş

Ersoy Toptaş

  • LinkedIn

CHP' nin İlk Seçim Sözü

Üniversite yıllarında, okuduğum bölüm gereği, Cumhuriyet tarihindeki ekonomik kalkınma için yapılan atılımları ve alınan siyasi kararları incelerdim…

Cumhuriyet ekonomisini incelerken,biryandan o dönemdeki siyasi kültür yapısınıda değerlendirme fırsatım oluyordu.

Cumhuriyetin kurulması ile; vatandaşlar yurttaşlık kimliği kazanıyor, laik ve hukuk devleti gibi kavramlar ile tanışıyordu.

ATATÜRK ile birlikte cumhuriyet kazanımlarını yazmaya kalksam sayfalar yetmez.

Ama benim için en önemli konulardan biri, Cumhuriyetin ilanından bile önce 9 Eylül 1923'te Halk Fırkası'nın kuruluşudur. Cumhuriyetin ilânından sonra bu parti Cumhuriyet Halk Fırkası adını aldı. Böylece Cumhuriyet Dönemi'nin ilk siyasî partisi kurulmuş oldu.

Aynı zamanda ilk iktidar partiside Cumhuriyet Halk Fırkası ‘dır. Sonraları adı Cumhuriyet Halk Partisi olacaktır.

- "ALTI OK"

Cumhuriyet’in ilanından sonra “Millet Meclisinin üçüncü dönem toplantılarının açılmasından önceki , 15-20 Ekim 1927 günlerinde Ankara’da” yapılan Cumhuriyet Halk Fırkası’nın (CHF) kongresinde “Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Laiklik, Halkçılık”, partinin ilkeleri olarak benimsenmişti.  “Adına üçüncü kongre denilen ikinci parti kongresi de, 10 Mayıs 1931 tarihinde” toplandığında bu dört ilkeye, “Devletçilik” ve “İnkılapçılık” da eklendi.  İlk defa o günlerde sayıca altı olan ilkelere “Altı Ok” denecekti.

Yüce Türk milletinin kurtarıcısı olan ATATÜRK için bu ilkeler çok önemliydi 05 Şubat 1937 tarihinde anayasamıza girdi.

- "İLK MUHALEFET PARTİSİ" 

Demokrasilerde iktidar partisini denetleyen muhalefet partileride olur bu sebeple Cumhuriyet döneminde Cumhuriyet Halk Fırkası’ na muhalefet için Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu.

ATATÜRK; adım adım, ilmek ilmek cumhuriyet değerlerini ve demokrasinin gereklerini ülkede inşaa ediyordu.

Çok sancılı geçen bu dönem içerisinde cumhuriyet rejimine karşı çıkanlar muhalefet partisine sızdığı anlaşılınca Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmak durumda kaldı.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasından sonra, Cumhuriyet Halk Fırkası, 1930 yılına kadar ülkede tek siyasal parti olarak kaldı. Bu zamana kadar, inkılâpların büyük bir bölümü gerçekleştirildi.

- "İKİNCİ MUHALEFET PARTİSİ

ATATÜRK , çok yakın arkadaşı Fethi Bey (Okyar)'i bir parti kurmakla görevlendirdi. 12 Ağustos 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu.

Serbest Cumhuriyet Fırkası, siyasî fikir olarak cumhuriyetçilik, lâiklik ve milliyetçilik ilkelerini, ekonomi alanında ise devletçilik ilkesine karşı liberalizmi savunuyordu.

Parti kısa zamanda hızla gelişti. Ancak yerel seçimlerde yolsuzluk iddaları sebebiyle tekrar kapatıldı.

Böylece çok partili siyasî hayata geçmek için yapılan ikinci deneme de başarısızlıkla sonuçlandı.

Fazla uzatmayayım . . .

- "MİLLİ ŞEF DÖNEMİ"

Türk Demokrasi tarihinde 1938-1946 yıllan arası İsmet İnönü dönemi Milli Şef Dönemi olarak anılmaktadır.

Demokrat Parti'nin 7 Ocak 1946 tarihinde kurulması ile Türk demokrasisi yeni bir evreye girmiş, 1946 Genel Seçimlerinden sonra da, Türkiye Büyük Millet Meclisi Demokrat Partili milletvekilleri ile tanışmıştır.

1946-1950 yılları arasındaki dönem için siyasette, Demokrat Parti'nin yükseliş dönemidir. Adı geçen dönemde gerek CHP'nin uzun yıllardır iktidarda bulunmasından kaynaklanan yıpranma payı ve gerekse de DP'nin Meclis'teki muhalefet hamleleri, halka yakın söylem ve eylemleri sayesinde CHP taraftar kaybederken, DP aynı oranda güçlenmiştir.

- "DEMOKRAT PARTİ KURULUYOR"

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 1 Mart 1950 tarihinde Genel Seçim kararının alınması  sonrasında ülke çapında gerek siyasiler ve gerekse halk büyük bir coşku ve heyecanla yaklaşan seçimlere hazırlanmaya, kampanyalarını aktif hale getirmeye başlamışlardır.

- "İNÖNÜ SEÇİM SÖZÜ"

1950 ‘li yıllara kadar çok partili sisteme alışık olmayan Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı İsmet İnönü’ nün 23 Mart 1950 tarihinde ikinci seçim konuşmasını yaptığı kırıkkaledeki şu sözleri tüm Atatürkçüleri şaşırtmış ve aynı zamanda üzmüştür. 

İnönü ; seçimleri kazanırlarsa "Altı Ok" u Anayasa' dan çıkaracaklarının mesajını vermiştir.

 ... Halk Partili vatandaşlarıma söyliyeyim ki, bizim inandığımız altı oklu prensiplerin anayasadan çıkarılması tabii olacaktır. Biz, Halk Partili olarak altı oklu prensiplerimizi vatandaşlarımıza beğendirmeye çalışmakta devam edeceğiz

1938 yılından 1950 yılına kadar iktidarda olan İsmet İnönü, Cumhuriyet değerlerini bu halka benimsetemediği gibi anayasadan çıkartılınca beğendirmeye çalışacağını söylemiştir.

ATATÜRK değerlerinden uzaklaşan CHP ‘yi halk seçimlerde affetmemiş iktidardan uzaklaştırmıştır.

Daha sonraki yazılarımda, 2017 yılında halen yerel İktidar ‘da olan CHP ‘nin ATATÜRK ilkelerinden ne kadar uzaklaştığını anlatacağım

Kaynak: İsmet İnönü Konuşma : Cumhuriyet gazetesi / 26-mart-1950- Sayfa -1  

Gazete Linki : http://www.cumhuriyetarsivi.com/

Bu yazı 643 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar